آخرین جمله میان رستم و کیخسرو در طومار هفت لشکر

کیخسرو تاج شاهی بر سر لهراسب نهاد.....امّا رستم گفت:

-ای شهریار! عهد کردم که به هیچ پادشاهی سر فرود نیاورم.

هفت لشکر-1398- ص 469


نگاهی به طومار جامع نقالان/ «هفت لشکر» از عهد ناصری


نگاهی به طومار جامع نقالان/ «هفت لشکر» از عهد ناصری به کتابفروشی‌ها رسید

«هفت لشکر»؛ طومار جامع نقالان از کیومرث تا بهمن، از جمله آثار منتشر شده در دوره ناصری است که ویژگی‌های ادبی خاصی برخوردار است.

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، بنیاد موقوفات افشار به تازگی تصحیح کتاب «هفت لشکر» را به کوشش مهدی مداینی و مهران افشاری روانه کتابفروشی‌ها کرد.

«هفت لشکر» کتابی به نثر فارسی عامیانه و به طرز سخن‌پردازی نقالان است. طوماری جامع است که همه اساطیر ملی و داستان‌های حماسی ایرانی را از آغاز کیومرث تا پایان زندگی بهمن بازگو می‌کند. تاریخ کتابیت یگانه دست‌نویس این اثر به دوران ناصرالدین‌شاه بازمی‌گردد اما نشانه‌هایی از فارسی کهن‌تر از عهد قاجار در آن نمودار است. 

کتاب گنیجنه‌ای ارزنده از واژگان فارسی عامیانه و مصطلاحات نقالان است و گذشته از این روایت‌های آن برای پژوهش در اساطیر ملی ایران و حماسه‌های فارسی ارزشمند است.

روایت‌های این اثر اغلب بر پایه داستان‌های شاهنامه فراهم آمده، اما بعضی داستان‌های آن از متون ادبی دیگر مانند گرشاسپ نامه، سام نامه، فرامرز نامه، جهانگیر نامه، برزو نامه، بانوگشسپ نامه و بهمن نامه نیز در آن راه یافته است. شرح و معنای لغات و اصطلاحات مشکل در زیرنویس‌ها آمده است.

«هفت لشکر» نام یکی از نبرد- روایت‌های مشهور نقالی در زمان قاجار است که به سبب شهرت، نام آن بر عنوان یکی از آثار جامع نقالی انتخاب شده است. ایجاز و اغراق، آهنگ کلام، ذهن آماده نقال برای ذکر اشعار از منابع مختلف و... از جمله ویژگی‌های این اثر عنوان شده است.

در مقدمه این اثر موضوعاتی چون تاریخچه نقالی در ایران، هفت لشکر و ویژگی‌های سبک و سیاق آن و روش ما در تصحیح و تدوین متن کتاب هفت لشکر مطرح شده است. بخش پایانی کتاب نیز به تعلیقات، فهرست واژگان و ترکیبات، فهرست اشعار، فهرست اعلام و فهرست مراجع و مآخذ اختصاص داده شده است.

بنیاد موقوفات افشار کتاب «هفت لشکر» را در 834 صفحه و به قیمت 170 هزار تومان در دسترس علاقه‌مندان به ادبیات حماسی و نقالی قرار داده است.

https://www.tasnimnews.com/fa/news/1399/05/28/2330420/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B7%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D9%86%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%81%D8%AA-%D9%84%D8%B4%DA%A9%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D9%87%D8%AF-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF

ایران و ایرانگرایی در گذر تاریخ

دکتر خالقی مطلق

https://iranglobal.info/node/51498

ایران و ایرانگرایی در گذر تاریخ

 

ادامه مطلب ...

جناس زاید - شاهنامه و دستور

جناس زاید:

آن است که یکی از کلمات متجانس را حرفی بر دیگری زیادت باشد، و آن حرف زاید گاه در اول کلمه است .


و گاه در آخر کلمه است مانند: خام، خامه و جام و،جامه و نام، نامه و و این قسم را جناس «مُذِّیل» می نامند:

«شبی» چون «شَبَه» روی شسته به قیر / نه بهرام پیدا نه کیوان نه تیر



منابع: فنون بلاغت و صناعات ادبی - جلال الدین همایی


فک اضافه

تعریف فک اضافه: گاه اسمی را از صورت اضافه خارج می کنند و اضافه را مقطوع می سازند، این عمل را فک اضافه می نامند.


   با توجّه به نظر دکتر محمّد معین در صفحات 202 و 203 کتاب «اضافه»، «برای فک اضافه به سیزده روش عمل می کنند» .

روش 4: یکی از طرق فک اضافه  در جمله آنست که مضاف و مضاف الیه را قلب کنند ، و پس از مضاف الیه مقدم «را» را افزایند ، ممکن است بین مضاف الیه  مقدم و مضاف موخر کلماتی فاصله شوند:


مرا بود نوبت، برفت آن جوان /

 زدردش منم چون تنی بی روان


یعنی:«نوبتِِ من »بود آن جوان رفت


مرا مامْ نامْ مرگ تو کرد/

زمانه مرا پتک ترگ تو کرد

یعنی: مادر «نامِ من» ،مرگ تو نهاد


یعنی: مادر، نامِ من مرگ تو کرد


برداشت از کتاب «اضافه»  تلیف دکتر معین

سرگذشت زبان فارسی


نمودار خاستگاه ، بالش و گسترش زبان دری یا فارسی


پروانه اسماعیل زاده, [۲۹.۰۶.۱۸ ۱۸:۵۵]

[Forwarded from یادداشت های شاهنامه خالقی مطلق]

زبان فارسی یا دری حدود دو هزار و پانصد سال پیشینه دارد که از آن حدود هزار سال نخستین زبان گفتار در جنوب غربی ایران و سپس حدود هزار و پانصد سال زبان گفتار و هزار و صد سال اخیر زبان نوشتار در بخش بزرگ سرزمین های فلات ایران بوده است و روزگاری به عنوان زبان فرهنگ و ادب، به کشورهای دیگر نیز نفوذ کرده است.


جلال خالقی مطلق 

گل رنجهای کهن  ص ۳۹۰

مقاله سرگذشت زبان فارسی

@shahnameh1000


دانلود مقاله سرگذشت زبان فارسی - جلال خالقی مطلق  از اینجا

در ستایش می

زِ دل زنگ و از رویْ آژنگ‌و ژنگ

نبُرّد زِ بُن جز نبیدِ چو زنگ


دلِ زنگ‌خورده زِ تلخی‌سَخُن

زداید  ازو   زنگْ  باده‌کَهُن


چو پیری درآرد زمانه به مرد

جوانش کند بادۀ سالخَورد


به مرد اندرون باده آرد پدید

که فرزانه گوهر بود، گر پلید؟


5 که را گوهرش پست و بالا بلند

کند باده او را چو خَمّّّ َ کمند 


که را گوهرش بُرز و بالاش پست 

به کیوان برد، چون شود نیم‌مست


چو بی‌دل خورد، مرد گردد دِلیر

چو روبه خورد، گردد او نرّه‌شیر


چو پژمان خورد، شادمانه شود

به رخسار چون ناردانه شود

دقیقی

داستان گشتاسپ و کتایون - بیت 1 تا 8

ب1یکم - زنگ به معنی "زنگار" و کنایه است از" غم و اندوه "

میگوید: هیچ چیز غم و اندوه از دل و چین و شکن از رخسار نزداید، جز بادۀ روشن به رنگ ماه!

ب2 یکم- زنگ خورده به معنی زنگار گرفته و کنایه از "اندود زده " است."تلخی سخن" که در آن کسرۀ اضافه به نیاز وزن افتاده است، یعنی پیشامدهای ناگوار. دوم- زنگ در اینجا به معنی "زنگار" و کنایه است از "اندوه". در باده کهن کسره اضافه به نیاز وزن افتاده.

ب4- می گوید: باده در مرد پدیدار می کند که گوهر او فرزانه است یا پلید.


مضمون این خطبه را در ستایش" می "را می توان در اشعار بسیاری شاعران دیگر نیز نشان داد. به ویژه در رسالۀ پهلوی مینوی خرد و نوروزنامه در باره می مطالبی آمده است.

 یادداشت های شاهنامه 10/ص 203


ایرانیات در بزم فرزانگان

نام کتاب

نام کتاب

ایرانیات در کتاب بزم فرزانگان

نوشتۀ آثنایُس(سدۀ دوم میلادی)

برگردان و یادداشت ها: جلال خالقی مطلق

تهران 1386

انتشارات مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی

122 صفحه

آثنایُس در سده دوم میللادی در روم  می زیست و موضوع کتاب گفتگوی چند تن دانشمند هنگام خوان و بزمی خیالی می باشد. در بزمی که در خانه ای در رُم برگزار می شود 29 تن فیلسوف ، خطیب، پزشک، موسیقی دان و غیره گرد می آیند و در باره موضوعات گوناگون سخن می گویند. اهمیت کتاب بزم فرزانگان در این است که مطالب آن عقاید و نظریات مهمانان آن نیست، بلکه انبوهی نقل قول است از هزار سال ادبیات یونان(از سدۀ هشتم پیش از میلاد تا سدۀ دوم میلادی) . 


 

ادامه مطلب ...

پیشینه ساقی گازرانی


اخذ مدرک دکترا در رشته ی تاریخ اسلام با تمرکز بر ایران پس از پیروزی اعراب تا حمله مغول در سال ٢٠٠٨ از دانشگاه اوهایو امریکا

The Sistani Cycle of Epics and Iran National History: On the Margins of Historiography 


کتاب حماسه‌های سیستانی و تاریخ ملی ایران در سال ٢٠١٦ توسط انتشارات بریل به چاپ رسید.

این کتاب در همین سال برنده ی جایزه ی انجمن بین المللی ایران شناسی شد.


سایر تالیفات؛

عیاران و عیاری قبل از دورۀ صفوی فصلی از دوره بیست جلدی تاریخ جامع ایران. 

مقاله ی "جامۀ کهنه ست، زِ بزّازِ نو: پذیرش مواد حماسی و شکل نو دادن به آن‌ها در ایرانِ اوایلِ عصر اسلامی،" در مجلۀ مطالعات فارسی زبانان 

مدخل "سام" در دانشنامۀ جهان اسلام

 مقاله ی نقد کتاب "سرگذشت حمزه" که در مورد کتاب حمزه نامه نگاشته شده است، در بولتن فرهنگ عامۀ خاورمیانه و جنوب آسیا 

مقاله ی ضحاک و تاریخ در یادنامه ی دیک دیویس (در حال چاپ ٢٠١٨)

مقاله ی سفر گربه زاهد از هند باستان به شیراز در مجله ی Iranian Studies (در حال چاپ ٢٠١٨)


تدریس:

٢٠٠١ تا ٢٠٠٦ در دانشگاه اوهایو تدریس تاریخ معاصر خاورمیانه، ادبیات فارسی و زبان فارسی

٢٠١٢ تدریس در دانشگاه بغازچی استانبول "تداوم و تغییر در ایران قرون میانه"

 ٢٠١٣- ٢٠١٥ تدریس در کالج رایتِ شیکاگو در بارۀ تاریخ و ادبیات خاورمیانه


فعالیت های پژوهشی دیگر

به مدت دو سال در سمتِ معاون سردبیر مجلۀ مطالعات فارسی زبانان     

   

تسلط به زبان های فارسی، انگلیسی و آلمانی و آشنایی با زبان های عربی و فرانسه