- بر
هزاره های ایرانی
هزاره های ایرانی
در تقویم های جهان اسطوره ای، انسان های اسطوره باور براساس معیارها و درکشان از هستی به تقسیم شب و روز، ماه و سال و سپس در معیاری وسیع تر تقسیم جهان به دوره های زمانی پرداختند که هزاره ها در تقویم کهن ایرانی از این نمونه است.
«در نامه ی ایرانی بندهش، درباره ی گاهشماری دوازده هزار سالی «هزاره ها» چنین آمده است: (چنین) گوید به دین که سه هزار سال هستی مینوی بود که آفرینش بی اندیشه و بی جنبش و نابسودنی بود (که) هزاره ی خدایی خرچنگ و شیر و خوشه بود که (روی هم) شش هزار سال بود. چون هزاره ی خدایی به ترازو آمد اهریمن در تاخت.»
این دوازده هزار سال معادل دوازده ماه ایرانی هستند. با بررسی بندهش می بینیم که:
هزاره نخست: بره / فروردین
هزاره دوم معادل گاو / اردیبهشت
هزاره سوم دوپیکر / خرداد
این سه هزاره ، هزاره ی مینویی هستند. آن گاه هزاره های خاکی آغاز می شود.
هزاره چهارم: خرچنگ ـ تیر
هزاره پنجم: شیر/ مرداد دوره ی کیومرث
هزاره ششم: خوشه/ شهریور دوره ی هوشنگ
هزاره ی هفتم: ترازو/ مهر دوره ی جمشید
هزاره ی هشتم: عقرب / آبان دوره ی ضحاک
هزاره ی نهم: کمان / آذر دوره ی فریدون
هزاره ی دهم بز / دی دوره ی زردشت
هزاره ی یازدهم آبریز / بهمن دوره ی هوشیدر
هزاره ی دوازدهم ماهی / اسفند دوره ی هوشیدر ماه
برگرفته از: هزاره های ایرانی، و شناخت نوار فصول و شش نامه ی دیگر/ نصرالله هومند.ـ آمل: انتشارات طالب آملی، 1387. صص 29 ـ 33]
سوم دی زادروز فردوسی
..
فردوسی یک نظریه پرداز بود
امروز قرار است در همایش فرهنگسرای فردوسی در مشهد -اگرچه نه در خور بزرگی فردوسی-دکتر نعمت ا... فاضلی، استاد دانشگاه علامه طباطبایی با موضوع «فردوسی، گذشته، حال و آینده» سخنرانی کند و دکتر محمدحسین پاپلی یزدی از «فردوسی حکیم نظریه پرداز» سخن بگوید که اتفاقاً این موضوع یعنی نظریه پردازی در شاهنامه محور گفت وگوی ما با دکتر پاپلی یزدی در ویژه نامه فردوسی بود که ۲۵ اردیبهشت سال جاری منتشر شد. در آن گفت وگو دکتر پاپلی معتقد بود: «در مطالعه شاهنامه به این نکته رسیدم که فردوسی یک نظریه پرداز است. او یک راوی ساده نیست بلکه اخباری که به او رسیده را با نظریه پردازی همراه کرده است که متأسفانه به این وجه فردوسی توجه نشده است. ما امروز کرسی های نظریه پردازی راه انداخته ایم که به خصوص در حوزه علوم انسانی تقریباً ارجاعات به نظریه های غربی است در حالی که با مطالعه شاهنامه متوجه شدم نظریه های شهری و روستایی و جغرافیایی در آن وجود دارد که یا قبل از فردوسی بوده که از قدمت و سابقه این مسائل حکایت می کند و یا خود فردوسی گفته که ذهن نظریه پرداز او را نشان می دهد.» و دکتر پاپلی به نمونه هایی اشاره کرد و گفت: «بحث بیمه بازنشستگی و یا پرداخت مخارج و هزینه رزمندگان، مجروحان و حتی خانواده درگذشتگان از جمله مباحثی است که در شاهنامه آمده است و جالب این که این اتفاقات تا ۱۰۰ سال پیش حتی در اروپا مطرح نبود و اگر کسی در جنگ ها غنائمی به دست می آورد موفق می شد و گر نه هیچ سودی نمی برد. نکته دیگر بحث خشکسالی و بیمه خشکسالی است که در شاهنامه وجود دارد و شاهان تأکید کرده اند که به خسارت دیدگان خشکسالی از خزانه مبالغی پرداخت شود و حتی مالیات آن ها حذف شود و یا برای چند سال از دادن مالیات معاف شوند. در حدود ۱۲-۱۰ بیت از شاهنامه وظایف ۵ وزارتخانه و سازمان اجتماعی را که امروز ما داریم مشخص کرده است مثل سازمان بازنشستگی، تأمین اجتماعی و بهزیستی.» دکتر پاپلی معتقد است: «تاکنون ۱۲۰ نظریه از شاهنامه استخراج کرده ام که فکر می کنم به ۳۰۰ نظریه برسد. نظریه هایی که حدود ۷۰ مورد آن را الان به غربی ها نسبت می دهند.»
محمدعلی اسلامی ندوشن و فردوسی
برگرفته از کتاب نوشتههای بیسرنوشت، ص 54-66
محمد علی اسلامی ندوشن
(یک ایمیل)
............
انسان خوب در شاهنامه چگونه کسی است؟ انسانی است که به زحمت میشود گفت که با امروز مناسبت دارد. کما آنکه حتی در آن زمانها هم کسانی که در شاهنامه به خوبی شناخته شدهاند، جای محکمی در زندگی نیافتهاند. تقزیبا همه آن ها خیلی زود مردهاند و آن تعداد کسانی هم که زندگی کردهاند زندگی آنها با کشمکش و رنج همراه بوده است.
به هر حال برای ما که در کار وداع کردن با گذشته هستیم، خالی از فایده نیست که ببینیم گذشتگان نسبت به انسان خوب و انسان بد چه نظری داشتهاند، زیرا شاهنامه چکیده فرهنگ و فرزانگی ایران پیش از اسلام است و تنها در این کتاب است که ما میتوانیم به ذخیرهای از تجربهها و آمخته های پدران خود در طی نزدیک دو هزار سال دست یابیم.
بختیاری ها و شاهنامه خوانی در شب یلدا
میگویند در شب یلدا در استان چهارمحال و بختیاری که بیشتر بختیاریهای ایران آنجا سکونت دارند، چند خانواده دور هم جمع میشوند و کسانی که شاهنامه را از حفظ هستند برای دیگران میخوانند. خیلی پیش آمده که کسانی که شاهنامه را از بر میخوانند حتی سواد خواندن و نوشتن نداشته باشند.
بختیاریها اعتقاد دارند در شب یلدا، ماست، شیر، پنیر، کنجد، کدو و نان جوی که خورده شود تا پایان سال موجب فزونی و فراوانی نعمت میشود و باعث میشود که تا سال بعد از این نعمتها بخورند.
شب یلدا در قوم بختیاری به عنوان شب چله خوانده میشود. بختیاریها در این شب کدو تنبلهای بزرگی که نماد خورشید را برای آنها دارد، آبپز میکنند و آنرا به صورت ریز ریز شده در آش کشک میخورند.
رسم جالبی که در میان بختیاریها رواج دارد، به این صورت که نانهای محلی به نام گرده را با قطر زیاد ماده میکنند. بین این نان مهره آبی رنگی به نام لپک میگذارند. در شب یلدا نان را تقسیم میکنند وهر کس که در قطعه نان او لپک جای دارد، به بخت و اقبال معروف شده و او را شانس خانه میدانند.
در ادامه برگزاری این آیین در چند شهر دیگر را می خوانیم:
شاهنامه بایسنقری در کتابخانه یونسکو( دانلود )
شاهنامه بایسنقری را می توانید از کتابخانه یونسکو دریافت کنید.
لطفعلی صورتگر و فردوسی
لطفعلی صورتگر
***
چون سپاه نابکاران پهنه میهن گرفت
از مدائن تا هری را سیل بنیان کن گرفت
کشوری کز فره آهورمزد آباد بود
رو به ویرانی نهاد و بوی اهریمن گرفت
***برای آشنایی با ایشان ادامه ی مطلب را ببینید
فردوسی بزرگترین شاعر ایران است. زیرا داستان بدین بزرگی را که اغلب حکایات آن به نظر یا به عینه تکرار می شود به نظم آورده و با وجود این، کمتر ابیاتی را مکرر کرده و بعضی ابیات که مکرر شده، از باب تنگی قافیه و وحدت مضمون و اصل فکر است.
در کلیه معانی دقیق که در شاهنامه اتفاق افتاده و مضامینی که برای گویندگان دست می دهد، فردوسی به خوبی از عهده برآمده و دقیق ترین احساس برگزیده را در شاهنامه تعبیر و تفسیر کرده و در معانی مختلف که ناچار عبارات مختلف لازم دارد و تعبیرات آنها برای هر کسی میسر نیست خاصه معانی ناپسند که برای شاعری مانند او، آوردن آن ها را روا نبوده، و ترک آن ها به واسطه ی انتظام داستان ممکن نمی شده، کنایات و عبارات مخصوص ایجاد کرده و از این معانی به خوبی عبارت کرده، چنانکه بر گویندگان و سخن سرایان پارسی که به چشم انتقاد در اشعار متقدمین و متاخرین نظره کرده باشند، این سخن مستور نیست.
(لطفعلی صورتگر - تاریخ ادبیات ایران - سلسله انتشارات موسسه ی وعظ و خطابه )
از نشریه جشنواره توس - 1354 به کوشش ضیاالدین سج
ادامه مطلب ...
یکی داستان است پر آب چشم -دکتر خالقی مطلق
نقاشی دوران صفویه
کار با آبرنگ و جوهر - زر اندود
جایگاه نگهداری:Manchester, John Rylands Library, Persian MS 933, fol. 37r
یکی داستان است پر آب چشم (درباره موضوع نبرد پدر و پسر)
نویسنده: خالقی مطلق،جلال
نشریه: علوم انسانی » ایران نامه » زمستان 1361 - شماره 2
(42 صفحه - از 164 تا 205)
این مقاله به بررسی تطبیقی داستان های نبرد پدر و پسر در گوشه و کنار جهان می پردازد.
پ.ن: عضویت در در این پایگاه آسان و رایگان است
آیا تهمینه پری بود؟
پری: تحقیقی در حاشیه اسطوره شناسی تطبیقی - بهمن سرکاراتی
تهمینه (تهمیمه) کیست؟ بهار مختاریان
سهراب کشی در گفتگو با بهرام بیضایی
تهمینه و دزدیده شدن اسب رستم ناصر کاظم خان لو
خوان نخست : کشتن اسفندیار گرگان را
.
.
اسفندیار در جنک با گرگها، منسوب به شاهنامۀ فردوسی کار تبریز، ایران، 1370 میلادی(772 ق)، نگهداشته در موزۀ توپقاپی سرای استانبول ترکیه
Isfandiyar fights with the Wolves
Thought to be from a Shah-nameh by Firdawsi of c.1370, made in Tabriz, Iran. Topkapi Sarayi Muzesi. Manuscript Hazine 2153, fol. 73a. — with Manouchehr Moshtagh Khorasani.
خوان سیوم- جنگ رستم با اژدها
.
.
.
Rustam/dragon
Object Name Firdawsi. Shahnamah
Shiraz
Safavids
Miniature paintings -- Iran -- 16th century
MS title and folio number Museum of Fine Arts (Springfield, Mass.). Manuscript. 35 Inv. 59